Chuyển đổi số quốc gia đang mở ra một giai đoạn phát triển mới cho đất nước, trong đó con người được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chính sách và giải pháp công nghệ. Tuy nhiên, song hành với những kết quả tích cực, một số quan điểm sai trái, thù địch đã cố tình xuyên tạc bản chất của chuyển đổi số nói chung và việc triển khai VNeID nói riêng, cho rằng đây là công cụ để “giám sát người dân”, “xâm phạm đời sống riêng tư”. Những luận điệu này không chỉ thiếu cơ sở khoa học và pháp lý, mà còn đi ngược lại thực tiễn triển khai cũng như mục tiêu nhân văn của công cuộc chuyển đổi số ở Việt Nam hiện nay.
Thực chất, chuyển đổi số quốc gia là bước tiến vượt bậc trong phương thức quản lý và phục vụ xã hội. Việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và nền tảng số không nhằm kiểm soát con người, mà nhằm thay thế những cách làm thủ công, manh mún, kém hiệu quả đã tồn tại nhiều năm. Khi quy trình được số hóa, thông tin được kết nối và xác thực, người dân được phục vụ nhanh hơn, minh bạch hơn, ít tốn kém hơn. Đó là sự thay đổi về chất trong quan hệ giữa Nhà nước và công dân, từ quản lý nặng về giấy tờ sang phục vụ dựa trên dữ liệu và công nghệ.
VNeID, với tư cách là ứng dụng định danh và xác thực điện tử quốc gia, chính là một minh chứng rõ nét cho bước tiến đó. VNeID không tạo ra dữ liệu mới để theo dõi người dân, mà chỉ số hóa và tích hợp những thông tin cơ bản đã được Nhà nước quản lý theo quy định pháp luật từ trước. Điểm khác biệt nằm ở chỗ, nhờ công nghệ, việc sử dụng thông tin trở nên thuận tiện, chính xác và an toàn hơn. Người dân không còn phải mang theo nhiều loại giấy tờ, không phải đi lại nhiều lần để chứng minh nhân thân, mà có thể thực hiện nhiều giao dịch thiết yếu ngay trên môi trường số. Nếu coi đó là “giám sát”, thì cần đặt câu hỏi: ai được hưởng lợi nhiều nhất từ sự thuận tiện và minh bạch ấy.
Các luận điệu xuyên tạc thường cố tình đánh đồng việc quản lý nhà nước bằng pháp luật và công nghệ với hành vi xâm phạm quyền riêng tư. Đây là sự đánh tráo khái niệm nguy hiểm. Trong một xã hội hiện đại, quản lý là điều tất yếu để bảo đảm trật tự, an toàn và quyền lợi chung. Quản lý không đồng nghĩa với theo dõi đời sống cá nhân. Ngược lại, hệ thống định danh điện tử với các cơ chế bảo mật, phân quyền và truy vết rõ ràng còn góp phần bảo vệ người dân tốt hơn trước các hành vi lừa đảo, giả mạo danh tính, chiếm đoạt tài sản đang ngày càng tinh vi trên không gian mạng.
Thực tiễn triển khai chuyển đổi số và VNeID thời gian qua đã cho thấy những lợi ích cụ thể, có thể kiểm chứng. Nhiều thủ tục hành chính được rút gọn, nhiều dịch vụ công được cung cấp trực tuyến, giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí. Việc xác thực thông tin nhanh chóng, chính xác góp phần nâng cao hiệu quả quản lý xã hội, đồng thời giảm tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực trong giải quyết công việc. Những kết quả đó là câu trả lời thuyết phục đối với các ý kiến cho rằng chuyển đổi số chỉ làm “phức tạp hóa” đời sống người dân.
Cũng cần thấy rõ rằng việc các thế lực thù địch tập trung công kích VNeID và chuyển đổi số không phải là ngẫu nhiên. Khi quản lý trở nên minh bạch hơn, khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, những “khoảng xám” dễ bị lợi dụng sẽ dần bị thu hẹp. Điều này không có lợi cho những ai muốn duy trì sự mập mờ, thiếu minh bạch để trục lợi hoặc kích động bất ổn. Vì vậy, việc gán cho chuyển đổi số và VNeID cái mác “giám sát dân” thực chất là nhằm gây hoang mang, làm suy giảm niềm tin xã hội và cản trở tiến trình phát triển.
Đấu tranh phản bác những quan điểm sai trái đó đòi hỏi sự vào cuộc trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và toàn xã hội. Đối với cán bộ, đảng viên, trước hết cần nhận thức đúng và đầy đủ về mục tiêu, ý nghĩa của chuyển đổi số quốc gia và VNeID. Không chỉ thực hiện, cán bộ phải là người giải thích, thuyết phục bằng lý lẽ rõ ràng và bằng chính trải nghiệm thực tiễn. Sự gương mẫu trong sử dụng dịch vụ số, sự nghiêm túc trong bảo vệ dữ liệu cá nhân của người dân chính là cách phản bác hiệu quả nhất đối với các luận điệu xuyên tạc.
Các cơ quan chức năng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, bảo đảm chuyển đổi số luôn đi đôi với bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Minh bạch trong chính sách, chặt chẽ trong kỹ thuật, nghiêm minh trong xử lý vi phạm là nền tảng để củng cố niềm tin xã hội. Khi người dân thấy rõ quyền lợi của mình được bảo đảm, những lo ngại vô căn cứ sẽ dần mất chỗ đứng.
Về phía nhân dân, mỗi người cần nâng cao nhận thức và bản lĩnh trước thông tin đa chiều trên không gian mạng. Không nên nhìn nhận chuyển đổi số và VNeID qua những suy đoán cảm tính, mà cần đánh giá từ chính lợi ích và trải nghiệm thực tế trong cuộc sống hằng ngày. Sự tỉnh táo, chủ động và đồng hành của người dân chính là yếu tố quan trọng để chuyển đổi số phát huy đúng giá trị.
Có thể khẳng định một cách rõ ràng rằng chuyển đổi số quốc gia và VNeID là bước tiến vượt bậc trong quá trình hiện đại hóa đất nước, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi công dân. Việc xuyên tạc thành “giám sát dân” không chỉ sai sự thật, mà còn đi ngược lại lợi ích chung. Nhận diện đúng, kiên quyết phản bác các quan điểm sai trái chính là góp phần bảo vệ con đường phát triển đúng đắn mà đất nước đang kiên trì lựa chọn.