Một trong nội dung nổi bật và xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh là đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo, đoàn kết giữa đồng bào theo các tôn giáo khác nhau. Ngay sau khi nước nhà giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị Chính phủ lâm thời thực hiện “Tín ngưỡng tự do và lương – giáo đoàn kết”. Tư tưởng ấy của Người đã trở thành kim chỉ nam cho Đảng và Nhà nước ta về vấn đề tôn giáo trong công cuộc đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Người nhắc nhở: “Đoàn kết của ta không những rộng rãi, mà còn đoàn kết lâu dài. Đoàn kết là một chính sách dân tộc, không phải là một thủ đoạn chính trị”. Đoàn kết tôn giáo là nhằm mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh. Đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo, đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo khác nhau là một bộ phận của khối đại đoàn kết toàn dân; là một bộ phận không thể tách rời của chiến lược đại đoàn kết toàn dân. Theo Người, việc tăng cường đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo phải được quan tâm thường xuyên và phải dựa trên những yêu cầu, nguyên tắc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân. Đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo phải trên cơ sở lợi ích của quốc gia, dân tộc và vì mục tiêu thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Đoàn kết dân tộc là vấn đề tất yếu, là nhân tố quyết định thành công của cách mạng. Do vậy, Người căn dặn: “Toàn thể đồng bào ta, không chia lương – giáo, đoàn kết chặt chẽ, quyết lòng kháng chiến, để giữ gìn non sông Tổ quốc mà cũng để giữ gìn quyền tôn giáo tự do”… Tư tưởng của Người đã được thực tiễn lịch sử khẳng định rất rõ, chính sự đoàn kết ấy đã làm nên sức mạnh để dân tộc ta chiến thắng mọi thù trong, giặc ngoài, xóa bỏ mọi áp bức, bất công xây dựng cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc.
Tư tưởng của Người về đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo, luôn được Đảng ta kế thừa, phát triển và vận dụng sáng tạo phù hợp với tình hình thực tiễn. Trong giai đoạn mới, Đảng và Nhà nước ta xác định khối đại đoàn kết toàn dân tộc nói chung và sự đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo, đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo khác nhau nói riêng là động lực chủ yếu của sự nghiệp đổi mới. Do vậy, đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo và cả hệ thống chính trị đều phải có trách nhiệm xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng; phải tôn trọng lẫn nhau, tin cậy ở nhau để chung sức, chung lòng củng cố tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Cấp ủy, chính quyền và các tổ chức chính trị – xã hội ở các địa phương nhất là vùng đồng bào tôn giáo, theo chức năng, nhiệm vụ của mình phải ra sức củng cố, tăng cường mối đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo cùng nhau phát triển kinh tế – xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là, đi đôi với thực hiện đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo với đồng bào không theo tôn giáo, giữa đồng bào theo các tôn giáo khác nhau, chúng ta phải kiên quyết đấu tranh lên án, phản bác những hành động lợi dụng vấn đề “dân tộc”, “tôn giáo” gây chia rẽ mất đoàn kết, làm suy yếu khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong mọi trường hợp cần phân biệt rõ ràng đâu là vấn đề thuộc về tín ngưỡng, tôn giáo, đâu là vấn đề kẻ thù lợi dụng kích động, chia rẽ, chống phá để có thái độ và hành động đúng đắn.
Đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo là nguyên tắc trọng tâm, xuyên suốt và nhất quán trong quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam. Những thành tựu mà đất nước ta đã đạt được trên tất cả các lĩnh vực trong thời gian qua là hết sức to lớn, không những chỉ trong nước mà bạn bè quốc tế cũng thừa nhận. Đó là kết quả của nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quan trọng nhất là đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo, cũng như đồng bào theo các tôn giáo khác nhau luôn gắn bó trên nền tảng chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc.
Thời kỳ chống thực dân Pháp, nhờ chính sách đại đoàn kết dân tộc, đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo đã đồng sức, đồng lòng đứng lên đưa dân tộc ta thoát khỏi ách nô lệ của thực dân, phong kiến. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong đó đồng bào theo tôn giáo cũng như đồng bào không theo tôn giáo đều vì mục tiêu chung là thống nhất nước nhà, giành độc lập, tự do cho đất nước, mà thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 là kết quả sinh động nhất của tinh thần đoàn kết đó. Sau chiến tranh, đồng bào theo tôn giáo và không theo tôn giáo tiếp tục kề vai, sát cánh vì mục tiêu xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt là thời kỳ hội nhập, mục tiêu chung của xã hội ta là làm cho “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Mục tiêu này luôn luôn gắn với lợi ích của mỗi cá nhân, của cả người theo tôn giáo, không theo tôn giáo và của cả dân tộc. Do vậy, mọi người dân đất Việt ai ai cũng sẵn sàng gạt bỏ mọi sự khác biệt về tôn giáo, tín ngưỡng… để chung tay vì mục tiêu của cách mạng.
Những năm gần đây, đồng bào theo các tôn giáo, đồng bào không theo tôn giáo đã đoàn kết, tích cực tham gia có hiệu quả vào nhiều hoạt động, nhiều cuộc vận động như xóa đói, giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa, từ thiện nhân đạo, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư… Đặc biệt là cùng với Mặt trận Tổ quốc tham gia hiệu quả nhiều chương trình, góp phần xây dựng, củng cố quốc phòng, bảo đảm an ninh trật tự, phòng, chống tệ nạn xã hội… Các tổ chức tôn giáo có nhiều cách làm sáng tạo để tuyên truyền, vận động các tín đồ sống “tốt đời, đẹp đạo”, “Sống Phúc âm trong lòng dân tộc”, “Kính Chúa yêu nước”… Đây có thể xem như chất keo kết dính đồng bào tôn giáo với đồng bào không tôn giáo và giữa các tôn giáo với nhau. Người Việt Nam dù là dân tộc nào, dù tôn giáo hay không tôn giáo, theo tôn giáo này hay tôn giáo khác… trong sâu thẳm lòng mình vẫn ấp ủ niềm tự hào về nguồn gốc con cháu Lạc Hồng. Và ai ai cũng ước mong đất nước mình ngày cường thịnh, non sông mình ngày càng đẹp tươi, đời sống đồng bào mình ngày càng ấm no, hạnh phúc./.
QUỐC AN